Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 56 Shloka 12

️ मूल श्लोक (Original Shloka)
मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा। जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।1.56.7।। शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्। ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।1.56.8।। पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे। दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।1.56.9।। धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च। वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।1.56.10।। शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560 वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।1.56.11।। त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्। एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।1.56.12।। वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।
Shloka Translation (IAST)
yathā yathā hi dharmasya glānir bhavati bhārata, abhyutthanam adharmasya tadātmānam sṛjāmy aham.
Shloka Meaning in English
“O Descendent of Raghu Viswamitra employed weapons like manava, mohana, gandharva, swapana, jrimbhana, madana, santapana, vilapana, shoshana, darana, vajra weapons, Brahma, kala and varuna pasas, the favourite painaka, daita, shushka, ardra vajras, danda, paisacha, krauncha, weapons, dharmachakra, kalachakra, vishnuchakras, vayavya, mathana, hayasira weapons, kanakala, musala powers, vaidyadhara, kalatrishula, kapala, kankana weapons discharged against Vasishta the best of ascetics. All this became aweful.
श्लोक का हिंदी अर्थ (Shloka Meaning in Hindi)
जैसे-जैसे धर्म में कमी आती है, हे भारत, तब-तब मैं अपने स्वरूप को प्रकट करता हूँ।
Life Lessons
Life Lessons in English
This shloka emphasizes the importance of righteousness (dharma) in human life. It teaches that whenever there is a decline in virtue, a higher power intervenes to restore balance and justice.
जीवन पाठ (Life Lessons in Hindi)
यह श्लोक मानव जीवन में धर्म के महत्व को उजागर करता है। यह सिखाता है कि जब भी सद्गुणों में कमी आती है, तब एक उच्च शक्ति हस्तक्षेप करती है ताकि संतुलन और न्याय को बहाल किया जा सके।
Practical Application
Practical Application in English
In today’s world, we can apply this wisdom by standing up for justice and ethical values in our communities. By promoting righteousness and intervening in situations of injustice, we contribute to the restoration of balance in society.
व्यावहारिक अनुप्रयोग (Practical Application in Hindi)
आज की दुनिया में, हम इस ज्ञान को अपने समुदायों में न्याय और नैतिक मूल्यों के लिए खड़े होकर लागू कर सकते हैं। धर्म के प्रचार और अन्याय की स्थितियों में हस्तक्षेप करके, हम समाज में संतुलन की बहाली में योगदान देते हैं।
